بازيهاى آنجا صحبت داشتند . ازدحام و جمعيت زيادى بوده . از هر نفرى مبلغى گرفته صرف تربيت اطفال ايتام و مدارس مىنمايند . روز يكشنبه شجاع الممالك به سياحت اطاق موزهء سلطانى رفته بودند . مىگفتند دوازده اطاق را گردش كرديم و در تمام اين اطاقها اشياء « انتيكه » و چندين مجسمه‌ها كه از سنگ مرمر حجارى شده ديده بودند . دوشنبه بيست و دويم به حالت ناخوشى و كسالت بودم . قريب ظهر عرق زياد كردم در حالتم قدرى بهبودى حاصل شد . قدرى در ميان باغچهء سفارت گردش كردم . آن شب را هم جائى نتوانستم بروم . دو ساعت از شب گذشته خوابيدم . سه‌شنبه بيست و سيم حالتم بهتر شد . قبل از ظهر جناب اشرف پرنس ارفع الدوله اصرار زيادى كردند كه امروز مختصر گردشى به مصاحبت ايشان بكنم . به كالسكه نشسته به سياحت مسجد « اياصوفيه » « 1 » نزديك سفارت بود رفتيم . توصيف اين مسجد را در تواريخ‌ها ديده بودم ، حال كه معاينه مىشود صد چندان تعريف داشته است . قابل هزاران تمجيد است . براى بانى و بناى اين ارتفاع گنبد مسجد تخمينا قريب به صد ذرع مىشود . متجاوز از سيصد ستون در زير طاقهاى اين مسجد به كار رفته كه سى ستون آن از سنگ سماق يك پارچه و ارتفاع دوازده ذرع است . بعد از مختصر سياحتى مراجعت به منزل نموديم . چهار ساعت به غروب مانده مجددا با جناب اشرف ارفع الدوله به تماشاى جامع سلطان محمود رفتيم . اين مسجد هم از بناهاى معظم است . در ميدان جلو مسجد دو ستون سنگى ديدم . يكى از اين ستونها يك پارچه و تقريبا به ارتفاع چهل ذرع چهار تراش كه هر ضلعى « 2 » تقريبا دو ذرع مىشود كه تمام قطر اين ستون هشت ذرع است . تعجب در اينجا است كه اين سنگ به اين عظمت را چگونه از كوه بريده‌اند . از مصر به چه وسيله و چه

--> ( 1 ) اصل : اياز صوفيه ( 2 ) اصل : ذلعى